شبکه استارک نت چیست؟ بررسی نحوه کارکرد شبکه لایه دوم StarkNet

اشتراک گذاری مطلب:

لینک کوتاه مطلب:

شبکه استارک نت (StarkNet) یک فناوری ZK-Rollup غیرمتمرکز بدون مجوز و ایجاد شده توسط استارک ور (StarkWare) است. این شبکه به عنوان یک شبکه لایه دوم (L2) روی اتریوم عمل می‌کند و به هر dApp امکان می‌دهد تا به مقیاس نامحدودی برای محاسبات خود دست یابد، بدون اینکه قابلیت ترکیب‌بندی و امنیت اتریوم به خطر بیفتد. در این مقاله سعی داریم تا در مورد شبکه استارک نت، خصوصیات این شبکه، تیم توسعه دهنده و نقشه راه آن بپردازیم.

درباره شبکه  استارک نت

شبکه استارک نت، از نوع فناوری ZK-Rollup لایه 2 غیرمتمرکز، بدون مجوز و مقاوم در برابر سانسور است که توسط StarkWare ایجاد شده و از محاسبات عمومی بر روی اتریوم پشتیبانی می کند. این شبکه بر اساس زبان برنامه نویسی تورینگ Cairo است. up علاوه‌ بر افزایش سرعت شبکه، می تواند ازدحام شبکه و هزینه گس اتریوم را کاهش دهد.

توسعه‌دهندگان، کاربران و گره‌ های شبکه استارک نت StarkNet می‌توانند هر کاری را که از یک Rollup لایه 2 بدون مجوز انتظار می‌رود انجام دهند: توسعه‌دهندگان ممکن است برنامه‌هایی را با پیاده‌سازی منطق تجاری خود بسازند و آنها را در StarkNet مستقر کنند یا ممکن است تراکنش هایی را به StarkNet بفرستند تا اجرا شوند، درست مثل امروز که با اتریوم در تعامل هستند. گره‌ ها و شرکت‌کنندگان StarkNet از نظر اقتصادی و رمزنگاری انگیزه خواهند داشت تا اطمینان حاصل شود که شبکه به طور مؤثر و منصفانه عمل می‌کند.

تمام تراکنش‌های شبکه استارک نت به‌ صورت دوره‌ای دسته‌بندی می‌شوند و اعتبار آن‌ها در STARK proof ثابت می‌شود تا در اتریوم تأیید شود. از آنجایی که تلاش محاسباتی مورد نیاز برای تأیید STARK proof در مقایسه با محاسبات ثابت‌ شده به‌طور تصاعدی کوچک است، استارک‌نت اتریوم را بر اساس مرتبه‌های بزرگی مقیاس‌بندی می‌کند. از آنجایی که همه انتقال‌های حالت StarkNet با STARK اثبات می‌شوند، فقط موارد معتبر در اتریوم پذیرفته می‌شوند. تمام داده های مورد نیاز برای بازسازی حالت کامل StarkNet در زنجیره منتشر می شود. هر کسی می‌تواند گره StarkNet خود را اجرا کند. این ویژگی ها استارک نت را مانند اتریوم ایمن و بدون مجوز می کند.

به بیان بسیار ساده استارک نت راهکار شبکه استارک ور در زمینه مقیاس‌پذیری مبتنی بر الگوریتم استارک است که مقیاس پذیری بالاتر، هزینه گس کمتر و امنیت بیشتری را فراهم می کند. StarkNet برنامه‌ها را قادر می‌سازد بدون به خطر انداختن امنیت، مقیاس‌پذیری داشته باشند، کاربران هزینه‌های تراکنش معقولی را بپردازند و کل اکوسیستم رشد قابل‌توجهی داشته باشد و به وعده خود عمل کند.

تیم توسعه دهنده و سرمایه گذاران شبکه استارک نت

الی بن ساسون (Eli Ben-Sasson)، اوری کولودنی (Uri Kolodny)، مایکل ریابزف (Michael Riabzev) و الساندرو کیزا (Alessandro Chiesa) این پروژه را راه اندازی کردند.

شرکت استارک ور که استارک نت را راه اندازی کرده است طی سه دوره (مبلغی در حدود 111 میلیون دلار) از طریق سرمایه گذاران خطرپذیر جذب سرمایه کرده است. این شبکه همچنین توانسته 12 میلیون دلار از شبکه اتریوم به خاطر کمک به مقیاس پذیری این شبکه دریافت کند. از سرمایه گذاران این شبکه نیز می توان به ویتالیک بوترین، Paradigm, Pantera, DCVC, Intel Capital و Polychain اشاره کرد.

استارک نت (StarkNet) یک شبکه لایه دو در بستر اتریوم است که از فناوری Validity-Rollup که با نام ZK-Rollup شناخته می‌شود، بهره می‌برد. این زنجیره لایه دو، برنامه‌های غیرمتمرکز را قادر می‌سازد تا در عین بهره‌گیری از امنیت و عدم تمرکز شبکه اتریوم به مقیاس‌پذیری که به‌واسطه سیستم اثبات رمزنگاری استارک (STARK) به‌‌‌وجود می‌آید، دست یابند. قراردادهای هوشمند و سیستم عامل استارک نت به زبان Cairo نوشته می‌شوند که از استقرار و مقیاس‌پذیری Dappهای تحت این زبان حمایت می‌کنند. فهرست پروژه‌هایی که در بستر استارکنت فعالیت می‌کنند را می‌توانید این لینک مشاهده کنید.

استارت آپ استارک ور (StarkWare) بر طراحی و بهینه‌سازی سه فناوری تمرکز دارد؛ استارک نت (StarkNet)، استارک اکس (StarkEx) و استارکز (STARKs) که در ادامه با آن‌ها آشنا خواهیم شد.

هم استارک اکس و هم استارک نت راهکارهای مقیاس‌پذیری مبتنی بر الگوریتم استارک هستند. هر دو مقیاس‌پذیری، هزینه گس پایین و امنیت را فراهم می‌کنند. اما الزامات اجرایی و الگوهای متفاوتی دارند. استارک ایکس ممکن است راه حل مناسبی برای یک اپلیکیشن باشد که تا حد زیادی مستقل است و با APIهایی که استارک اکس فراهم می‌کند، تناسب دارد. StarkNet ممکن است برای پروتکلی که نیاز به تعامل همزمان با سایر پروتکل‌ها دارد مناسب‌تر باشد.

در نهایت استارک ور دنبال تولید سریع، بی‌نیاز به اعتماد (Trustless) و یکپارچه اثبات و طراحی پشته نرم‌افزاری قدرتمند برای اجرای محاسبات در خارج از زنجیره و تایید آن‌ها به‌ صورت آنچین است.

شبکه StarkNet چطور کار می‌کند؟

استارک‌ها (STARKs) یک سیستم اثبات هستند که اثبات و تایید محاسبات را امکان‌پذیر می‌کنند.  این سیستم محاسبات بزرگ را پردازش کرده و مدرکی برای تایید صحت محاسبات ایجاد می‌کند و سپس اثبات را در چند مرحله تایید می‌کند.

فناوری استارک با فراهم‌سازی امکان محاسبات عظیم در خارج از زنجیره، نقش کلیدی در مقیاس‌پذیری بلاکچین ایفا می‌کند. اجرای محاسبات خارج از زنجیره، ارزان‌تر بوده و تنها تایید را که نیاز به قدرت محاسباتی جزئی دارد روی زنجیره (آنچین) انجام می‌دهد.

به عبارت دیگر، با اجرای چند گام روی زنجیره، تایید‌کننده تنها محاسبات بزرگی که خارج زنجیره انجام شده است را تایید می‌کند. با استفاده از STARKs راهکارهای لایه دو گرد هم می‌آیند و هزاران تراکنش را با سرعت بیشتر پردازش کرده و سپس اثبات خود را با یک الگوریتم استارک روی زنجیره تایید می‌کنند. در نتیجه آن امنیت اتریوم و گس کمتر خواهد بود.

هزینه کمتر تراکنش، ساخت کلاس جدیدی از برنامه‌های کاربردی را امکان‌پذیر می‌کند. این ویژگی‌ها استارکز را به یک گزینه عالی برای بهبود تجربه کاربری و کاهش هزینه‌های گس تبدیل می‌کند، در حالیکه امنیت لایه اتریوم را هم حفظ می‌کند.

رول‌آپ‌ها جزو جدیدترین راه حل‌های لایه دو اتریوم هستند. نحوه کارکرد آن‌ها به شیوه مختصر این گونه است که چندین تراکنش را جمع‌آوری کرده و پس از فشرده‌سازی آن‌ها را درون یک بلاک قرار می‌دهند. اکثر ZK-Rollupها واقعا اثبات با دانش صفر نیستند. این اشتباه ناشی از سردرگمی میان مفهوم اثبات اعتبار (تضمین یکپارچگی محاسبات) و اثبات با دانش صفر (اطمینان از عدم فاش اطلاعات) است.

نحوه کارکرد استارک اکس (StarkEx)

استارک اکس (StarkEx) موتور مقیاس‌پذیری است که به‌منظور مطابقت با نیازهای ویژه برنامه‌ها (مثل دیفای یا بازی) طراحی شده است. این راهکار لایه دو می‌تواند در دو مُد ZK-Rollup یا Validium data availability اجرا شود. هر اپلیکیشنی که در بستر سرویس استارک اکس اجرا می‌شود از منطق خود پیروی می‌کند. حالت‌های ولیدیوم و zkrollup تفاوت زیادی با یکدیگر ندارند. تنها تفاوت در این است که در حالت ولیدیوم داده‌ها خارج از زنجیره نگهداری می‌شوند. در حالیکه در حالت zkrollup دیتا به صورت آنچین نگهداری می‌شود.

این سیستم یک جزء خارجی و یک جزء روی زنجیره دارد. جزء خارجی یا آفچین وضعیت را در اختیار دارد، تراکنش‌ها را اجرا کرده و آپدیت وضعیت را به جزء آنچین ارسال می‌کند. جزء آنچین نیز مسئول نگه‌داری وضعیت و دارایی‌های سیستم و انتقال تایید است.

StarkEx جعبه ابزاری از ملزومات کاربردی است که پروژه می‌تواند برای دستیابی به محاسبات خارج زنجیره ارزان از آن استفاده کند. یک گواهی صحت اجرا به صورت خارج زنجیره تولید می‌شود. چنین اثباتی با توجه به نوع تراکنش می‌تواند شامل ۱۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰۰۰ تراکنش باشد. سپس این اثبات به تایید‌کننده استارک (STARK Verifier) ارسال می‌شود تا روی زنجیره قرار بگیرد. این بدین معناست که یک تایید برای همه تراکنش‌ها کافی است.

از برنامه‌های مستقر بر StarkEx می‌توان به dYdX (پلتفرم قراردادهای دائمی)، ایمیوتبل (Immutable) و Sorare (بازی فوتبال فانتزی)، DeversiFi (پلتفرم معاملات اسپات) و سلر (Celer) اشاره کرد. استارککس در حال حاضر از اتر و توکن‌های ERC20 و ERC721 پشتیبانی می‌کند.

استارک نت (Starknet)

شبکه لایه دو و بدون نیاز به مجوز است. توسعه‌دهندگان و کاربران می‌توانند با کمک زبان Cairo قراردادهای هوشمند را در بستر آن مستقر کنند. در مقایسه با قراردادهای هوشمند اتریوم، در اکوسیستم استارک نت، قراردادهای شما می‌توانند با سایر قراردادهای مستقر در StarkNet تعامل داشته باشند. همچنین این قراردادها می‌توانند از طریق ارسال پیام ناهمزمان با قراردادهای اتریوم تعامل داشته باشند.

برخلاف استارک اکس که اپلیکیشن‌ها مسئول ثبت تراکنش‌ها هستند، ترتیب‌دهندگان استارک نت (StarkNet Sequencers) تراکنش‌ها را دسته‌بندی کرده و آن‌ها را برای پردازش و اثبات ارسال می‌کنند.

استارک نت سیستمی بدون نیاز به مجوز دارد، بنابراین تمامی کاربران اعم از ترتیب‌دهنده‌ها (Sequencers)، اثبات‌کنندگان (Provers)، توسعه‌دهندگان (Developers) و کاربران معمولی (Users) می‌توانند سهمی در شبکه داشته باشند.

  • ترتیب‌دهنده‌ها (Sequencers): هر کسی می‌تواند یک ترتیب‌دهنده باشد. یعنی تراکنش‌‌ها را دسته‌بندی کرده و پیشنهاد بلاک جدید بدهد.
  • اثبات‌کنندگان (Provers): همچنین هر کسی می‌تواند به‌ عنوان اثبات‌کننده در شبکه فعالیت کرده و برای تایید بلاک‌های جدید، اثبات ارائه دهد.
  • توسعه‌دهندگان: قادر به استقرار قراردادهای هوشمند خود هستند.
  • کاربران معمولی: افرادی که در شبکه تراکنش می‌زنند.

استارکنت چه سرویس‌هایی را ارائه می‌کند؟

شرکت StarkWare به‌جز استارک اکس و استارک نت سه محصول زیر را هم عرضه کرده است:

  • کایرو (Cairo): پلتفرمی برای تولید اثبات STARK برای محاسبات عمومی در اتریوم است.همچنین کایرو زبان برنامه‌نویسی محاسباتی Starkex و Starknet است. تمامی پروتکل‌ها و اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز در بستر این دو از Cairo استفاده می‌کنند.
  • شارپ (SHARP): سیستمی است که امکان تجمیع مجموعه‌ای برنامه‌های تحت زبان Cairo را برای ایجاد اثبات فراهم کرده و سپس این این اثبات را روی شبکه اتریوم قرار می‌دهند تا توسط یک تاییدکننده استارک تایید شود و هزینه‌های گس تراکنش را کاهش دهد.
  • ویدو (VeeDo): سرویس VDF یا تابع تاخیر قابل تایید مبتنی بر STARK است. اولین برنامه اجرا شده در ویدو، اثبات یک مفهوم برای یک زنجیره بیکن تصادفی بود.

نقشه راه پروژه استارک نت

پشته نرم‌افزار پروژه از ماه ژوئن ۲۰۲۰ روی شبکه اصلی اتریوم راه‌اندازی شده و پروژه‌هایی همچون dydx، Sorare، ایمیوتبل، DeverseiFi و Celer از آن استفاده می‌کنند. رودمپ پروژه Starknet طی گام‌های متعدد در وبلاگ مدیوم این پروژه به تفصیل توضیح داده شده است.

معرفی تیم توسعه‌دهنده استارک نت

StarkWare در ژانویه ۲۰۱۸ توسط الی بن ساسون (Eli Ben-Sasson)، اوری کولودنی (Uri Kolodny)، مایکل ریابزف (Michael Riabzev) و الساندرو کیزا (Alessandro Chiesa) راه‌اندازی شد.

بن ساسون یکی از مخترعان STARK و استاد سابق علوم کامپیوتر در دانشگاه تکنیون (Technion) و محقق زی‌کش است. او هم‌اکنون رییس شرکت StarkWare است. او دکترای علوم کامپیوتر خود را از دانشگاه اورشلیم دریافت کرده است.

اوری کولودنی مدیر اجرایی استارک ور است. او کارشناسی علوم کامپیوتر خود را از دانشگاه اورشلیم و MBA را از دانشگاه MIT دریافت کرده است. او پیش از مشارکت در استارک ور به‌عنوان هم‌بنیان‌گذار و مدیر اجرایی در چندین شرکت نرم‌افزاری کار کرده است.

مایکل ریابزف هم‌اکنون سرپرست طراحی معماری استارک ور است. او دانش‌آموخته ریاضیات و علوم کامپیوتر و دکترای علوم کامپیوتر از دانشگاه تکنیون دارد.

اساندرو کیزا به‌عنوان سرپرست تحقیق در این شرکت فعالیت دارد. او از کارشناسی تا مقطع دکترا در دانشگاه MIT تحصیل کرده و هم‌اکنون به‌عنوان استادیار دانشگاه EPFL سوییس مشغول به کار است

آشنایی با سرمایه‌گذاران پروژه StarkNet

شرکت استارک ور طی سه دوره جذب سرمایه ۱۱۱ میلیون دلار از سرمایه‌گذاران خطرپذیر (VC) دریافت کرده است. همچنین ۱۲ میلیون کمک هزینه، به پاس کمک به مقیاس‌پذیری شبکه اتریوم از بنیاد اتریوم گرفته است. از سرمایه‌گذاران استارک ور می‌توان به افراد، صندوق‌ها و نهادهای زیر اشاره کرد:

  • ویتالیک بوترین
  • Paradigm
  • Pantera
  • Sequoia
  • Founders Fund
  • DCVC
  • Wing
  • Floodgate
  • Intel Capital
  • Atomico
  • ConsenSys
  • Multicoin
  • Polychain
  • Naval Ravikant

کدام پروژه‌ها با StarkNet همکاری کرده‌اند؟

پروژه‌های شبکه Starknet

پروژه‌های بسیاری اعم از کیف پول، پروتکل‌های دیفای، گیم و NFT و صرافی‌های غیرمتمرکز از زیرساخت‌های StarkNet به منظور توسعه پلتفرم خود استفاده می‌کنند.

صرافی‌های غیرمتمرکز

  • Starkswap: نسخه آزمایشی آلفای این دکس در سه ماهه اول ۲۰۲۲ راه‌اندازی شد.
  • Jediswap: این پروژه در وضعیت آزمایشی قرار دارد.
  • mySwap: نسخه آزمایشی این دکس عرضه شده و می‌توانید از محصولات آن استفاده کنید.
  • Zigzag: دکس زیگزاگ براساس مکانیزم دفتر سفارش کار می‌کند.

پروژه‌های زیرساختی

  • از پروژه‌های زیرساختی در بستر StarkNet می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
  • Suez ،Qasr و Kubri پل‌های بلاکچینی (Bridge) هستند که به‌منظور انتقال نقدینگی به استارک نت طراحی شده‌اند و در مرحله آزمایشی هستند.
  • اسنپ شات (Snapshot) و پروتکل زورو (Zorro Protocol) اپلیکیشن‌های رای‌گیری حاکمیتی در حال توسعه بر بستر این شبکه هستند.

پرسش و پاسخ (FAQ)

پرسش و پاسخ میهن بلاکچین

 

  • شبکه استارک نت چیست؟

StarkNet یک شبکه لایه ۲ مبتنی بر ZK-Rollup است که امکان دستیابی اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز به مقیاس‌پذیری در عین حفظ امنیت شبکه اصلی اتریوم را می‌دهد.

  • آیا شبکه StarkNet توکن دارد؟

استارک نت هنوز توکن ندارد. اما گمانه‌زنی‌هایی درباره ایردراپ احتمالی آن وجود دارد.

جمع‌بندی

شبکه استارک نت (StarkNet)، راهکار مقیاس‌پذیری لایه ۲ ساخته شده توسط پروتکل اتریومی استارک ور (StarkWare) است. شبکه استارک نت به برنامه‌های غیرمتمرکز این اجازه را می‌دهد که بدون مجوز اتریوم از مقیاس نامحدودی برای محاسبات خود استفاده کنند، بدون اینکه امنیت و ترکیب با شبکه اتریوم را به خطر بیاندازد. این کار به کمک سیستم امن و مقیاس پذیر گواه اثبات استارک (Stark) صورت می‌پذیرد.